پزشکی

درمان لقی مهره کمر در طب سنتی

اسپوندیلولیستزیس (Spondylolisthesis) یا لغزندگی مهره‌ها، وضعیتی ست که در آن یک استخوان در کمرتان (مهره) روی استخوان زیرین خود می‌لغزد یا به عبارتی سر می‌خورد. این وضعیت در اکثر مواقع در ناحیه پایین کمر رخ می‌دهد. در برخی موارد، این مشکل ممکن است منجر به فشردگی طناب نخاعی یا ریشه‌های عصبی گردد. درنتیجه می‌تواند موجب کمردرد و بی‌حسی یا ضعف در یک یا هر دو پا شود. در مواردی بسیار نادر، این وضعیت همچنین می‌تواند منجر به از دست دادن کنترل مثانه یا روده‌ها در فرد شود. اگر کنترل مثانه یا کنترل کار روده‌هایتان را از دست دهید، فوراً به یک متخصص مراجعه فرمایید.

انواع لغزندگی مهره


انواع مختلفی از لغزش و سرخوردگی مهره‌ی کمری ممکن است به روش‌های مختلفی رخ دهند. به‌طور مثال:

  • اسپوندیلولیستزیس رشدی: این نوع اسپوندیلولیستزیس یا سرخوردگی مهره ممکن است به‌طور مادرزادی در فرد وجود داشته باشد یا ممکن است در دوران کودکی به وجود بیاید، اما به‌طورکلی این عارضه تا اواخر کودکی یا حتی در بزرگ‌سالی مشخص نمی‌شود.
  • اسپوندیلولیستزیس اکتسابی: لغزش اکتسابی مهره‌ها یا اسپوندیلولیستزیس اکتسابی می‌تواند از دو طریق ایجاد شود:
    • با همه‌ی فشارهایی که روزانه به ستون فقرات وارد می‌شود، مانند حمل اجسام سنگین و ورزش‌های سنگین، ستون فقرات دچار فرسودگی و ساییدگی (تخریب) می‌شود. وقتی اتصال بین مهره‌ها ضعیف شود، ممکن است منجر به لقی و سرخوردگی مهره‌ها گردد.
    • واردکردن یک نیروی واحد یا تکرارشونده‌ای به کمر می‌تواند باعث لغزندگی مهره‌ها شود؛ به‌طور مثال، فشاری که در اثر پایین پریدن از نردبان و فرود آمدن روی پاها وارد می‌شود یا فشار تکرارشونده و منظمی که یک مهاجم روی خط (در فوتبال آمریکایی) به کمر خود وارد می‌کند.

درجات اسپوندیلولیستزیس و لغزندگی


اسپوندیلولیستزیس را می‌توان طبق درجای شدت آن توصیف کرد. یک توصیف پرکاربرد، میزان لغزش مهره‌ها را درجه‌بندی می‌کند، به این صورت که گرید 1 پایین‌ترین میزان پیشرفت عارضه و گرید 5 بالاترین میزان لغزش را نشان می‌دهد. اسپوندیلولیستزیس را با اندازه‌گیری مقدار پیشروی و جلوآمدگی استخوان مهره بروی مهره‌ی زیرین آن درجه‌بندی می‌کنند.

گرید 1 25% از استخوان مهره به جلو سرخورده است
گرید 2 50%
گرید 3 75%
گرید 4 100%
گرید 5 استخوان مهره کاملاً از جای خود بیرون افتاده است (اسپوندلوپتوسیز)

علت عارضه سرخوردن مهره‌های کمری چیست؟


مهره‌های ستون فقرات، در چند مفصل کوچک روی یکدیگر قرار می‌گیرند تا درحالی‌که قادر به حرکت هستند، در یک ردیف قرار بگیرند. سرخوردگی مهره می‌تواند با هر مشکلی در یک یا چند مفصل از این مفاصل کوچک رخ دهد که باعث می‌شود تا هر به‌راحتی از این ستون خارج شود.

اسپوندیلولیستزیس ممکن است با هر مشکلی که در مفاصل ستون فقرات رخ می‌دهد، ایجاد شود. ممکن است مشکلاتی از قبیل داشته باشید:

  • نقصی در مفاصل که از بدو تولد (مادرزادی) داشته‌اید.
  • آسیب‌دیدگی مفصل براثر یک تصادف یا حوادث دیگر.
  • شکستگی فشاری در یک مهره ناشی از استفاده‌ی بیش‌ازحد از مفصل
  • آسیب‌دیدگی مفصل براثر یک عفونت یا آرتروز

اسپوندیلولیستزیس یا سرخوردگی مهره‌های کمری، کودکان و نوجوانانی را که فعالیت ورزشی دارند تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی ورزش‌ها مانند ژیمناستیک یا وزنه‌برداری می‌توانند فشار بیش از اندازه‌ای به استخوان‌ها و مهره‌های کمری وارد کنند به‌طوری‌که موجب شکستگی فشاری در مهره‌ها و درنتیجه اسپوندیلولیستزیس خواهد شد.

افراد مسن نیز ممکن است دچار لغزش و سرخوردگی مهره شوند، زیرا ساییدگی و فرسودگی ایجادشده در کمر منجر به شکستگی‌های فشاری می‌شود. این عارضه می‌تواند بدون شکستگی فشاری نیز رخ دهد، هنگامی‌که دیسک و مفاصل فرسوده شوند و از جای خود بیرون بیایند.

علائم اسپوندیلولیستزیس


علائم اسپوندیلولیستزیس ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • درد کمر یا لگن
  • دردی که از قسمت پایین کمر به یک یا هر دو پا کشیده می‌شود.
  • بی‌حسی یا ضعف در یک یا هر دو پا
  • مشکل در راه رفتن
  • درد در پا، کمر یا باسن (لگن) که با خم شدن یا چرخیدن بدتر می‌شود.
  • از دست دادن کنترل مثانه یا روده‌ها (در مواردی نادر)

گاهی اوقات اسپوندیلولیستزیس هیچ علائمی را در بیمار به وجود نمی‌آورد.

تشخیص


پزشک متخصص از شما می‌خواهد تا آزمایش بالا بردن پای صاف را انجام دهید که برای این کار به پشت می‌خوابید و پزشک کف پایتان را می‌گیرد و پایتان را بالا می‌برد، درحالی‌که زانوهایتان صاف است. اگر دچار اسپوندیلولیستزیس باشید، این کار اغلب با درد همراه می‌باشد.

لغزش مهره را معمولاً می‌توان به‌راحتی از طریق عکس‌برداری رادیولوژی از ستون فقرات از پهلو و در حال ایستاده تشخیص داد. عکس رادیولوژی نشان خواهد داد که آیا یک مهره از جای خود سرخورده است یا دچار شکستگی شده است.

اگر درد، بی‌حسی، احساس سوزش یا ضعف در پاهایتان دارید، ممکن است نیاز به انجام عکس‌برداری‌های دیگری ازجمله سی‌تی‌اسکن (CT Scan) یا اسکن ام آر آی (MRI) داشته باشید. این اسکن‌های دقیق‌تر می‌توانند به پزشک کمک کنند که تشخیص دهد آیا عصب‌های کمری‌تان تحت‌فشار قرارگرفته‌اند یا خیر.

درمان جا به جایی مهره کمر و گردن


روش درمان انواع ایسمیک، دژنریتیو یا انواع دیگر لغزندگی مهره‌های کمری به علائم و شدت آن‌ها بستگی دارد. در اکثر موارد، در ابتدا درمان‌های غیر جراحی به بیمار توصیه می‌شود.

عدم درمان

تقریباً 5% از جمعیت دچار لغزندگی مهره یا به عبارتی اسپوندیلولیستزیس هستند که اکثر آن‌ها هرگز به هیچ درمانی نیاز ندارند زیرا لغزندگی و سرخوردگی مهره‌ی کمری آن‌ها ثابت است و پیش‌رونده نیست. در افراد بزرگ‌سال، درمان تنه برای آن دسته از بیمارانی توصیه می‌شود که علائم درد و ناتوانی دارند. در کودکان، درمان این عارضه در صورتی لازم می‌شود که دچار درد و ناراحتی باشند و هنگامی‌که سرخوردگی مهره پیشروی کند. برای افراد بزرگ‌سالی که هیچ علائمی ندارند یا کودکانی که دچار اسپوندیلولیستزیس خفیف هستند و هیچ علائمی ندارند، نظارت و مراقبت کافی است.

اکثر بیماران مبتلابه لغزندگی مهره‌های کمری باید از انجام کارهایی که ممکن است فشار زیادی به ستون فقرات پایین کمری وارد کنند، مانند برداشتن اجسام سنگین و ورزش‌هایی مانند ژیمناستیک، فوتبال، رقابت‌های شنا و شیرجه خودداری کنند. بیماران یا والدین آن‌ها باید کارهای روزانه و تفریحات خود یا کودکشان را با پزشک متخصص در میان بگذارند تا پزشک بررسی کند که آیا ادامه‌ی این فعالیت‌ها برای او مناسب هستند یا خیر.

استراحت

وقتی عارضه‌ی لغزندگی مهره در فردی تشخیص داده شود، درمان آن اغلب شامل استراحت برای مدتی کوتاه (دو یا سه روز) می‌باشد که بعدازآن برنامه‌ی فیزیوتراپی و درمان‌های فیزیکی زیر نظر یک متخصص درمان‌های فیزیکی مورد تائید که درک خوبی از بیماری اسپوندیلولیستزیس دارد، دنبال می‌شود.

بهترین کار برای شما این است که برنامه‌ی درمانی‌تان را طبق برنامه‌ریزی پزشک متخصص، پرستار یا فیزیوتراپیست‌‎تان به‌دقت دنبال کنید تا در کوتاه‌ترین زمان، به بهترین سطح عملکردتان را بازیابید. اگر شغل شما ایجاب می‌کند تا اجسام سنگین بردارید، خم و راست شوید، نمی‌توانید خیلی سریع به این کار بازگردید. محدودیت‌های مشخص‌شده در کارتان را باید با مدیر و کارفرمای خود در میان بگذارید تا کار آسان‌تری را برای شما در نظر بگیرد.

به خاطر داشته باشید که حضور در فعالیت‌های روزانه می‌تواند هم برای سلامت فیزیکی و هم احساسی‌تان در طولانی‌مدت حائز اهمیت باشد. اگرچه ممکن است اجازه نداشته باشید که در برخی فعالیت‌های ورزشی موردعلاقه‌تان شرکت کنید، پزشک، پرستار یا فیزیوتراپیست تان می‌تواند به شما کمک کند تا فعالیت‌هایی را تعیین کنید تا بتوانید علاوه بر برنامه‌ی درمان فیزیکی‌تان در آن‌ها شرکت داشته باشید، مانند شنا کردن، راه رفتن در آب (هیدروتراپی) و پیاده‌روی.

بریس

 در برخی مواقع استفاده از یک بریس یا شکم‌بند طبی برای نگه‌داشتن بهتر کمر مفید خواهد بود. این تکیه‌گاه می‌تواند اسپاسم و درد عضلات را کاهش دهد.

شکم‌بند طبی از جنس پارچه‌ای نرم ساخته می‌شود و ممکن است شامل پل‌های محکمی نیز باشد. این شکم‌بندهای طبی را می‌توان نزد پزشک یا اورتوتیست (کسی که در زمینه‌ی ساخت بریس‌های ارتوپدی تخصص دارد)، شرکت توزیع‌کننده‌ی لوازم طبی یا داروخانه تهیه کنید. معمولاً این شکم‌بندها را باید هنگامی‌که ایستاده‌اید و تحرک دارید استفاده کنید، اما اغلب اوقات هنگامی‌که دراز کشیده‌اید و خوابیده‌اید نیازی به استفاده از آن نیست.

بریس‌ها از جنس پلاستیکی هستند و می‌توانند به‌صورت آماده تهیه شوند یا به‌صورت سفارشی برای شما ساخته شوند. بریس‌های موجود و آماده برای بیمارانی مناسب‌اند که قسمت پایین کمرشان تا حدی دارای فرمی نرمال است. اگر لغزش قابل‌توجهی در مهره‌های شما وجود داشته باشد، به تن کردن و تطبیق دادن بریس آماده روی تن دشوار خواهد بود. برخی پزشکان برای همه‌ی بیمارانشان که دچار اسپوندیلولیستزیس هستند، بریس‌های کمری با ساخت سفارشی (اورتزها) را توصیه می‌کنند.

چنانچه به اورتزها یا بریس‌های سفارشی نیاز دارید باید به یک ارتوتیست مراجعه کنید. ارتوتیست سایز شما را اندازه‌گیری می‌کند و از یک گچ قالب‌گیری برای قالب گرفتن اندام شما استفاده می‌کند. سپس یک بریس سفارشی و مخصوص شما ساخته خواهد شد.

استفاده از گرما یا یخ

استفاده از گرما یا یخ برای کاهش درد موضعی مؤثر می‌باشد. به‌طورکلی، درست بعد از انجام فعالیتی که موجب بروز درد شده است، توصیه می‌شود که از یخ برای تسکین درد یا ناراحتی استفاده کنید. استفاده از گرما نیز برای شل کردن و تسکین گرفتگی عضلات، بهبود جریان خون و محیط بدن برای بهبودی توصیه می‌شود.

درمان فیزیکی

انجام حرکات کششی توصیه‌شده است که از کشش عضلات همسترینگ شروع می‌شود و به‌مرورزمان پیشروی خواهد کرد. به‌علاوه، باید توجهی بخصوصی به کشش عضلات همسترینگ داشته باشید که دو بار در روز باید انجام شوند تا فشار روی ناحیه‌ی پایین کمر کاهش یابد. برنامه‌ی ورزشی باید کنترل‌شده باشد و شدت آن به‌تدریج باگذشت زمان بیشتر شود.

دارو

داورهای بسیاری برای کمک به کاهش درد موجود می‌باشند. پزشک شما دستور مصرف آن‌ها را برای شما توضیح می‌دهد، این داروها کلاً برای کاهش این موارد مصرف می‌شوند:

  • التهاب
  • اسپاسم عضله
  • درد

درمان دستی

درمان دستی یا کایروپراکتیک (مانوپولاسیون دستی) که توسط پزشکان متخصص بیماری‌های استخوان، متخصصان طب فیزیکی یا متخصصان دیگر در این زمینه انجام می‌گیرد، می‌تواند با حرکت دادن مفصل دردناک و جابه‌جایی محل آسیب آن، به کاهش درد کمک کند.

تزریق‌های استروئیدی اپیدورال

اگر بیماری دچار درد شدیدی باشد، تزریق می‌تواند روشی مفید و مؤثر باشد. تزریق‌های اپیدورال می‌توانند به کاهش التهاب در محل موردنظر کمک کنند. برای یک بررسی تشخیصی، می‌توان داروهای استروئیدی و لیدوکائین را در خود قسمت شکستگی پارس تزریق کرد. اگر درد بیمار بعد از تزریق لیدوکائین تسکین یابد، این می‌تواند نشانه‌ای از آن باشد که شکستگی منبع و علت درد بیمار می‌باشد. تزریق استروئید می‌تواند در کاهش التهاب در ناحیه‌ای بین پدیکول و لامینا یعنی پارس اینترآرتیکولاریس (Pars Interarticularis) مؤثر باشد که به تسکین درد کمک خواهد کرد و بیمار می‌تواند با درمان‌های فیزیکی و درمان‌های غیر جراحی، پیشرفت خوبی داشته باشد.

اوزون تراپی

اوزون یک گاز به رنگ آبی کمرنگ است که به‌طور عادی در اتمسفر وجود دارد. این گاز از طریق اثر اشعه‌ی UV نور خورشید بروی اکسیژن تولید می‌شود. تزریق اوزون به‌عنوان درمانی بسیار بی‌خطر برشمرده می‌شود و در حال حاضر در بسیاری از کشورها به‌عنوان اولین گزینه‌ی درمانی برای فتق دیسک کمر مورداستفاده قرار می‌گیرد. این روش درمان همچنین برای بیمارانی که از درد پایین کمر و ناپایداری ستون فقرات (اسپوندیلولیستزیس درجه دوم یا سوم) رنج می‌برند، توصیه می‌شود.

مگنت تراپی (درمان مغناطیسی)

در این روش درمانی، وقتی مگنت‌ها روی پوست قرار می‌گیرند، دیوارهای مویرگی را بازتر و شل‌تر می‌کنند و ازاین‌رو موجب تقویت و بهبود جریان خون به ناحیه‌ی دردناک می‌شوند.

این مگنت‌ها همچنین با مداخله در انقباضات عضلانی، برای جلوگیری از اسپاسمهای عضلانی که علت بروز بسیاری از انواع درد می‌باشد، مفید خواهند بود. همچنین در واکنش‌های الکتروشیمیایی که در سلول‌های عصبی رخ می‌دهند مداخله می‌کنند و ازاین‌رو مانع از عملکرد آن‌ها در انتقال پیام‌های درد به مغز می‌شوند.

این روش درمانی برای تسکین درد لغزش مهره‌ای کمر نیز می‌تواند مؤثر واقع شود. برای دریافت اطلاعات کامل‌تر در مورد این روش درمانی و میزان موفقیت آن در کاهش درد این بیماری می‌توانید با پزشک مشورت نمایید.

درمان پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت)

پی آر پی (PRP) یک داروی احیاکننده است که در حین این درمان پزشک خون بیمار را می‌کشد و پلاسمای آن را جدا می‌کند. پلاسما حاوی غلظت بالایی سلول‌های پلاکتی خون می‌باشد که می‌تواند در لخته شدن و احیای بافت کمک کند. سپس پلاسما را به ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌کنند.

به نظر می‌رسد این روش برای تسکین دردهای کمر مانند دردهای حاصل از لغزندگی مهره‌ها می‌تواند مؤثر واقع شود.

رادیوفرکوئنسی

در طی درمان رادیوفرکوئنسی (radio frequency ablation)، پزشک متخصص سوزن کوچکی را در کل ناحیه‌ای که درد دارد وارد می‌کند. یک فلئوروسکوپ (اشعه‌ی ایکس) به پزشک کمک می‌کند تا سوزن را به ناحیه‌ی موردنظر هدایت کند. سپس یک میکرو الکترود وارد سوزن می‌شود تا عصب را تحریک کند و با یک جریان کوچک رادیوفرکوئنسی، بافت را گرم می‌کنند تا درد کاهش بیاید.

این روش نیز یک از درمان‌های تسکین درد برای عارضه‌های مربوط به ستون فقرات است که می‌توانید درباره آن از پزشک معالج خود اطلاعات بیشتری بخواهید.


سرخوردگی، لیزخوردگی، لغزندگی، لقی، جابجایی یا دررفتگی مهره کمری، همه به معنی ناپایداری مهره‌ها در ناحیه کمر است و در اصطلاح تخصصی به آن “لیستزیس” یا “اسپوندیلولیستزیس” می‌گویند.

شدت سرخوردگی مهره کمر

سرخوردگی مهره کمر بر اساس شدت به چهار درجه تقسیم میشودکه عبارتند از :

  • درجه یا گرید ۱: ۰ تا ۲۵ درصد
  • درجه ۲: ۲۶ تا ۵۰ درصد
  • درجه ۳: ۵۱ تا ۷۵ درصد
  • درجه ۴: ۷۶ تا ۹۹ درصد

توجه داشته باشید سرخوردگی مهره کمر درجه یک و دو، خفیف محسوب میشوند و درجه سه و چهار شدید هستند.

درمانهای غیر جراحی و  کم تهاجمی شامل درمان با دارو، تزریق اپیدورال برای کاهش ورم و درد و یا فیزیوتراپی روزانه می باشد. اگرسرخوردگی مهره افزایش یافت،جراح ستون فقرات ممکن است عمل جراحی سرخوردگی مهره را توصیه کند.

 

ورزش های مناسب برای سرخوردگی مهره کمر

در پژوهش Sports Health  سال ۲۰۱۳، مشخص شد کسانی که سرخوردگی مهره کمر داشته و کمربند طبی استفاده کردند و ورزشهای مورد نظر را انجام دادند، وضعیتشان رو به بهبودی رفت. ورزشهایی که در این پژوهش بر آنها تاکید شده است، شامل حرکات کششی و انعطافی قسمت  پایینی کمر و تقویت عضلات شکم  و کمر می باشد.

با تقویت عضلات کمر و ستون فقرات با این ورزشها، میتوانید از لیستزیس جلوگیری کنید و انعطاف پذیری کمر را افزایش دهید.

این ورزشها بسته به محل درد کمر تعیین میشوند بنابراین ممکن است برای برخی افراد مضر باشد و در روند بهبودیتان اختلال ایجاد نماید، بنابراین پیش از انجام ورزش با جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات خود مشورت کنید.

هر یک از ورزشهای زیر باید یک تا دو ست ۱۵ تا ۳۰ تایی در روز انجام شود و این کار به صورت یک روز در میان تکرار شود تا بهترین نتیجه حاصل شود.

حرکت خم کردن لگن

به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را خم کنید به طوری که کف پاهایتان، صاف بر روی زمین قرار داشته باشد. سپس عضلات شکم را منقبض کنید و لگن را به سمت سقف بکشید، طوری که انگار ستون فقرات خود را به کف زمین فشار میدهید. این حالت را چند ثانیه حفظ کنید و سپس به حالت استراحت برگردید کنید. این حرکت را ۵ تا ۱۰ بار تکرار کنید.

پلانک

در حالت شنای سوئدی  قرار بگیرید. کف دستها باید زیر شانه ها قرار داشته باشد. از پنجه دست برای متعادل نگه داشتن بدن استفاده کنید در حالی که شکم و رانها را منقبض میکنید. بدنتان باید صاف باشد و سرتان همراستا با کمر قرار بگیرد. زانوها باید سفت باشند اما نباید زانو را قفل کنید. صورت باید رو به کف زمین باشد. این حالت را ۳۰ ثانیه نگه دارید.

plank

حشره مرده

در حالی که به پشت روی زمین دراز کشیده اید، دستان خود را روبروی خود آورده و بالا به سمت سقف، دراز کنید. در حالی که سعی میکنید کمر خود را به کف زمین فشار بدهید نفس را تو بدهید. پاهایتان را در حالی که زانوها زاویه ۹۰ درجه دارند بالا بیاورید (شکل بالا). به آرامی نفس خود را بیرون بدهید و پای چپ و بازوی راست را همزمان پایین بیاورید تا جایی که کمر شروع به خم شدن و بلند شدن از زمین کند. در اینجا متوقف شوید و به حالت اولیه برگردید. این کار را با سمت دیگر تکرار کنید. این حرکت را هشت تا دوازده مرتبه تکرار کنید

Dead Bug

تو کشیدن زانو

به پشت بخوابید، زانوهایتان را خم کنید و کف پاهایتان را روی زمین بگذارید. یک زانو را بالا بیاورید و به سمت سینه بکشید در حالی که هنوز کمر و پای دیگر روی زمین قرار دارند. این حالت را ۱۵ تا ۳۰ ثانیه حفظ کنید. سپس این حرکت را با پای دیگر تکرار کنید. این ورزش را دو تا چهار مرتبه باید انجام بدهید.

Knee to Chest

بالا بردن دست و پا در حالت چهارپا

در این ورزش، به حالت چهار دست و پا قرار میگیرید، عضلات شکم را سفت میکنید و سپس یک دست را از روی برمیدارید و صاف میکنید (شکل بالا). همزمان پای مخالف را نیز بالا بیاورید و سعی کنید صاف نگه دارید. این حالت را ۵ ثانیه حفظ کنید و به آهستگی دست و پای خود را به حالت اول برگردانید. سپس این حرکت را با دست و پای دیگر تکرار کنید. ده مرتبه این ورزش را (برای هر طرف تکرار کنید.

 

Quadruped Arm and Leg Raise

 

چرخش تنه

ابتدا به پشت روی زمین دراز بکشید و زانوهای خود را خم کنید به طوری که کف پاهایتان روی زمین قرار بگیرد. سپس دستان خود را در دو طرف بدن قرار دهید. به آرامی زانوهای خود را به سمت راست بچرخانید و تا جایی که میتوانید ببرید. سپس به سمت چپ بچرخانید. این چرخش را باید آرام و کاملا کنترل شده انجام بدهید. برای هر طرف ده بار این حرکت را تکرار کنید.

 

 

 

 

مطالب تصادفی

درمان دیسک کمر در منزل
آکرومگالی چیست ؟ تشخیص ، علائم و درمان
عوارض جراحی آدنوم هیپوفیز
تومور مغزی خوش خیم


اسپوندیلوز (لغزش یا سرخوردگی مهره کمر ) یکی از بیماری های ستون فقرات است که در نتیجه سر خوردن رو به جلو یا عقب یکی از مهره‌ها نسبت به مهره مجاور رخ می‌دهد. سرخوردگی مهره ممکن است لغزش رو به جلوی مهره‌ی بالایی روی مهره‌ی پایینی و لغزش رو به عقب مهره باشد. سرخوردگی مهره‌های کمر به بدشکلی ستون فقرات و تنگی کانال نخاعی (تنگی مرکزی ستون فقرات) یا تحت فشار قرار گرفتن ریشه عصب‌های خروجی (تنگی فورامینال) می‌انجامد.

 

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت در کلینیک امید میتوانید با شماره تلفن‌های02188801800 و 09107803155 تماس حاصل فرمایید.

مجموعه فیلم های آموزشی دکتر امیدظهور در زمینه سرخوردگی مهره های کمر

فهرست مطالب

  • 1 انواع
  • 2 علایم و نشانه ها
  • 3 علت سرخوردگی مهره های کمر
  • 4 تشخیص
  • 5  درمان با روش های عمل بسته و بلوک عصبی
  • 6 سایر روش های درمانی

انواع

سرخوردگی مهره‌ کمر به پنج گونه‌ی اصلی تقسیم می‌شود:

  1. سرخوردگی مهره کمر دیس پلاستیک: این نوع لغزش مهره کمر از شکل‌گیری نامناسب و ناقص بخشی از مهره‌ها موسوم به فاست ناشی می‌شود که امکان لغزش رو به جلوی مهره‌ها را میسر می‌سازد. این عارضه مادرزادی است و بنابراین از بدو تولد وجود دارد.
  2. سرخوردگی مهره ایستمیک (Isthmic spondylolisthesis): در این نوع سرخوردگی، بخشی از مهره‌ها به نام پارس اینترآرتیکولاریس دچار نقص است. اگر این نقص با لغزش مهره همراه نباشد، عارضه اسپوندیلوزیس نامیده می‌شود. ضربه یا ترومای مکرر به این نوع سرخوردگی مهره کمر می‌انجامد و بیشتر در میان ورزشکارانی چون ژیمناست‌ها و بازیکنان خط حمله راگبی رواج دارد که در معرض کشش بیش از اندازه کمر قرار دارند.
  3. سرخوردگی مهره فرسایشی یا تخریبی: این نوع سرخوردگی به دلیل تغییرات ناشی از آرتروز مفصل‌های مهره‌ها در اثر فرسایش غضروف رخ می‌دهد. این نوع سرخوردگی بیشترین میزان شیوع را در میان بیماران سالمند دارد.
  4. سرخوردگی تروماتیک: این نوع از این بیماری به دلیل صدمه یا ضربه دیدن مستقیم مهره‌ها و در اثر شکستگی پایه، تیغه یا مفصل فاست و ممکن شدن لغزش رو به جلوی بخش پیشین مهره نسبت به بخش عقبی مهره رخ می‌دهد.
  5. سرخوردگی آسیب‌شناختی: این نوع سرخوردگی مهره کمر از نقص استخوانی ناشی از ناهنجاری‌های استخوانی مانند تومور نشأت می‌گیرد.

علایم و نشانه ها

کمر درد رایج‌ترین علائم سرخوردگی مهره کمر است و غالباً پس از ورزش کردن، به ویژه در اثر کشش مهره‌های کمر، تشدید می‌شود. سفتی و خشکی عضله‌های همسترینگ و کاهش دامنه حرکتی کمر نیز از جمله علائم این عارضه به شمار می‌رود. برخی بیماران به دلیل تحت فشار قرار گرفتن عصب دچار درد، گزگز، ضعف و بی حسی در پاها و باسن وکشاله رانمی‌شوند. فشردگی شدید عصب منجر به از دست دادن کنترل روده یا مثانه و نقص عملکرد این اندام‌ها یا سندرم کودا اکوینا (سندرم دم اسبی) می‌شود.

علت سرخوردگی مهره های کمر

علت سرخوردگی مهره های کمر

  ابتلا اعضاء خانواده به مشکلات کمر و پشت بدن از عامل‌های خطر لغزش، لیز خوردگی و سرخوردگی مهره‌ کمر به شمار می‌رود. ضربه دیدن مکرر یا کشش بیش از اندازه کمر یا مهره‌های کمری نیز از علت سرخوردگی مهره های کمر است و در بروز این عارضه بی‌تأثیر نیستند. ورزشکارانی مانند ژیمناست‌ها، وزنه‌برداران و بازیکنان خط حمله راگبی که فشار و نیروی زیادی را هنگام کشش تحمل می‌کنند بیش از دیگران در معرض ابتلا به سرخوردگی مهره کمر ایستمیک قرار دارند.

تشخیص

پزشک هنگام معاینه‌ی اکثر بیماران مبتلا به سرخوردگی مهره کمر با نشانه آشکاری دال بر وجود این عارضه مواجه نمی‌شود. در مجموع، بیماران از درد کمر و پشت بدن و درد ادواری پا شکایت دارند. به علاوه این عارضه غالباً با گرفتگی عضلانی یا سفتی عضله‌های همسترینگ نیز همراه است. سرخوردگی مهره کمر را می‌توان به راحتی با استفاده از رادیوگرافی تشخیص داد؛ لغزندگی مهره کمر رو به جلوی مهره روی مهره‌ی مجاور در تصاویر اشعه ایکس جانبی مشخص می‌شود. سرخوردگی مهره‌ کمر بر اساس درصد لغزش مهره نسبت به مهره مجاور درجه‌بندی می‌شود:

  1. درجه 1: به میزان 25%
  2. درجه 2: بین 26% تا 50%
  3. درجه 3: بین 51% تا 75%
  4. درجه 4: بین 76% تا 100%
  5. درجه 5: یا اسپوندیلوز در صورت لغزش کامل یک مهره و افتادن آن از روی مهره مجاور رخ می‌دهد.

باید توجه داشته باشید که میزان جراحت درجه 1 و 2 نیاز به جراحی ندارند ولی برای درمان گرید 3،4 و 5 حتما به جراحی نیاز است.

چنانچه بیمار از درد، بی‌حسی، گز گز کردن یا ضعف پاها رنج ببرد، انجام آزمایش‌های دیگر و بررسی بیشتر ضرورت می‌یابد، چون این علائم می‌تواند بیانگر تنگ شدن فضای ریشه‌های عصبی پاها باشد. در مرحله اول انجام تست نوار عصب و عضله و همچنین سی.تی. اسکن و ام آر آی ستون فقرات به تشخیص فشردگی عصب ناشی از سر خوردگی مهره کمر  کمک می‌کند. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) آزمایشی است که در آن از میدان مغناطیسی و پالس‌های انرژی امواج رادیویی به منظور تصویربرداری از اندام‌ها و ساختارهای داخل بدن استفاده می‌شود. در بسیاری از موارد، ام آر ای اطلاعات متفاوتی را از ساختار داخلی بدن در مقایسه با آنچه که با اشعه ایکس، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن مشاهده می‌شود، ارائه می‌دهد. ام آر آی همچنین مشکلاتی را که نمی‌توان با سایر روش‌های تصویربرداری مشاهده کرد، نشان می‌دهد.

  علت تیر کشیدن و درد لگن تا انتهای پاها

الكترو ميو گرافي یا نوار عصب و عضله براي ارزيابي سلامت يك عضله يا عصب آن عضله انجام مي شود. براي انجام اين تست يك الكترود سوزني در عضله وارد مي شود وفعاليت الكتريكي عضله از اين طريق ثبت مي شود . نوع موج ايجاد شده بر صفحه مانيتور و صداي موج جهت تشخيص بكار مي رود. بعد از قرار داشدن الكترود از بيمار خواسته مي شود كه عضله خود را ابتدا به مقدار كم وسپس با درجات بيشتري منقبض كند. هدف از انجام تست بررسی کارکرد عصب و عضله مربوطه است. نوار عصب و عضله در تشخيص فشار روي ريشه هاي عصبي كه از بين مهره ها عبور كرده و توسط ديسك صدمه ديده تحت فشار قرار مي گيرند كمك كننده است. دقت تست توار عصب و عضله تا حد زیادی بسته به کسی است که تست را انجام میدهد. در کلینیک امید نیز، پزشکان متخصص طب فیزیکی و توانبخشی  این تست را با استفاده از دستگاههای دقیق الکترودیاگنوسیک و سوزن های استاندارد، جهت بررسی کارکرد عصب و عضله مربوطه برای بیماران این مرکز انجام می دهند.

استفاده از عکس‌های 6 جهته برای تعیین اینکه سرخوردگی مهره‌ها متحرک است یا نه بسیار مهم  است. باید در نظر داشته باشید که استفاده از عکس و  نوار عصب و عضله به تنهایی برای تعیین رویکرد درمانی کافی نمی‌باشند. بلکه معاینه دقیق توسط متخصص طب فیزیکی درمان نهایی را تعیین می‌کند.  متخصصین ما در کلینیک  امید پس از بررسی‌های دقیق بهترین روش درمانی را به بیماران پیشنهاد می‌دهند. سعی ما براین است که بیمار با روش‌های ساده‌تر و کم تهاجمی‌تر درمان شود و تا حد امکان از انجام جراحی خودداری شود

 درمان با روش های عمل بسته و بلوک عصبی

بسته به شدت عارضه و اینکه با درمانهای دیگر پاسخ مناسب مشاهده نشده میتوان از تزریقات تخصصی تحت هدایت دستگاه فلوروسکوپ عمل بسته و بلوک عصبی انجام داد . در این روش بدن بیمار شکافته نشده و تزریق در محل مورد نظر دراتاق عمل صورت میگیرد . طیف این تزریقات نیز شامل ترانسفورمینال ، فاست ,  تزریق گاز ازن داخل دیسک کمر میباشد. همچنین در موارد کمردرد  ناشی ازجراحی باز میتوان از تزریق هیالاز داخل فورامن سود برد .

تزریق ترانسفوورمینال (بلوک فاست)

در تزریق ترانسفورمینال ، ماده استروئیدی با تأثیر درمانی طولانی مدت در درون حفره کنار ستون فقرات، موسوم به فورامن، در محل وجود ریشه‌های عصبی تزریق می‌شود. از این تزریق‌ها گاهی اوقات با اصطلاح بلوک‌های عصبی، یا بلوک‌های اپیدورال ترانسفورمینال یاد می‌شود و یکی از انواع عمل‌های عمل بسته و بلوک عصبی ستون فقرات است. استروئید تزریق شده التهاب و تورم ریشه‌های عصبی نخاعی و دیگر بافت‌های پیرامون ریشه عصبی را کاهش می‌دهد. کاهش التهاب به نوبه خود از شدت درد کم می‌کند و گزگز کردن و کرختی یا بی‌حسی و دیگر علائم ناشی از التهاب، حساسیت یا تورم را تسکین می‌دهد. در این روش بیمار به روی شکم میخوابد ، سپس مقداری داروی بی حسی به محل مورد نظر در کمر تزریق می شود.  سپس برای تزریق ماده استروئیدی در فضای ترانسفورمینال ، به کمک تصاویر اشعه ایکس ، سوزن به درون فضای مورد نظر هدایت می‌شود و پس از قرارگیری در محل، تزریق صورت می‌گیرد . این فرآیند غالباً درد زیادی را موجب نمی شود.  تأثیر استروئید پس از 3 تا 5 روز شروع می‌شود و چند روز تا چند ماه دوام دارد. بیمار بلافاصله بعد از انجام عمل و معاینه می تواند به خانه بازگردد . از اکثر بیماران خواسته می‌شود به مدت یک یا چند روز پس از عمل و شروع تأثیرگذاری دارو به خود فشار نیاورند. بااین وجود، اکثر بیماران می‌توانند تمام فعالیت‌هایی را که پیش از عمل انجام می‌دادند باز هم تکرار کنند.

درمان سرخوردگی مهره کمر با روش های عمل بسته و بلوک عصبی

تزریق فاست

در تزریق فاست داروها مستقیماً وارد مفاصلی می‌شوند که بین هر گروه از مهره‌های ستون فقرات از گردن تا استخوان دنبالچه قرار دارند. به این مفصل ها مفصل فاست گفته می شود. تزریق در مفصل فاست التهاب و تورم بافت داخل و اطراف فضای این مفصل را کاهش می‌دهد و این امر به نوبه‌ی خود، درد و دیگر علائم ناشی از التهاب یا تحریک مفصل فاست و ساختارهای پیرامونی را تسکین می دهد. در این نوع عمل عمل بسته و بلوک عصبی کمر مخلوطی از داروی استروئیدی و بی‌حسی موضعی وارد مفصل فاست می‌شود. فرایند اصلی تزریق حدوداً 10 تا 20 دقیقه طول می‌کشد. در این روش بیمار روی شکم دراز می‌کشد.  پوست کمر با محلول ضدعفونی کننده تمیز می‌شود و سپس به کمک تصاویر فلوروسکوپ از ستون فقرات ، تزریق در هر مفصل به صورت جداگانه انجام می‌شود. معمولاً در یک جلسه تنها یک طرف کمر تحت درمان قرار می‌گیرد و تزریق در سه یا چهار مفصل انجام می‌شود. تأثیرگذاری داروی استروئیدی 2 تا 7 روز پس از تزریق شروع می‌شود و دست کم تا چند ماه دوام دارد. خوشبختانه عوارض و اثرات جانبی جدی این تزریق نادراند.

  علت کمر درد سمت راست و چپ: دلیل درد کمر زنان و مردان

 رویکرد کلینک امید در برخورد با کمردرد پلکانی بو ده و در صورت امکان ابتدا درمانهای ساده در نظر گرفته می شود  اما درصورت عدم مشاهده  پاسخ مناسب  درمانهای طبی پیشرفته تر مد نظر قرار می گیرد . پزشکان این مرکز توانایی  ارائه طیف وسیعی از درمانها من جمله در مانهای ساده تا مراحل پیشرفته و عمل بسته و بلوک عصبی را دارند.

تزریق اوزون

اوزون درمانی یک روش تزریقی است که باعث تحریک و بازگشت جریان خون به بافت ها میشود و با مهیا کردن مواد لازم برای بافت های آسیب دیده باعث بازسازی و بهبودی آنها می شود . در روش درمانی ازون تراپی بیمار به اتاق عمل برده می‌شود و با قرار دادن بالشت زیر شکم دمر می‌خوابد. ناحیه مورد نظر آماده، ضدعفونی و با پارچه مخصوص پوشانده می‌شود. این عمل معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. این عمل به کمک  تصاویر فلوروسکوپی انجام می‌شود و دستگاه به گونه‌ای متمرکز می‌شود که تصویری واضح را برای مشاهده ناحیه آسیب دیده به دست دهد. سوزن به کمک تصاویر فلوروسکوپ وارد دیسک معیوب می‌شود و سپس 3 تا 10 سی سی مخلوط اکسیژن ـ اوزون درون دیسک تزریق می‌شود. عوارض تزریق اوزون بسیار نادر است و گرفتگی عضلانی پس از عمل و درد سوزشی موقت است و بیمار معمولاً ظرف یک روز پس از عمل مرخص می شود.  تزریق اوزون میزان موفقیتی در حدود 80 درصد دارد.

درمان سرخوردگی مهره کمر با تزریق اوزون

سایر روش های درمانی

روش های تکمیلی درمان بدون جراحی بیماران بزرگسال مبتلا به سرخوردگی مهره کمر ایستمیک به درمان بیماران مبتلا به درد کمر یا پای ناشی از عارضه‌های دیگر شباهت دارد و یکی از روش‌های زیر یا تلفیقی از آنها را در بر می‌گیرد:

درمان فیزیکی

این درمان شامل استفاده از مدالیته های فیزیوتراپی , لیزر , ماساژ دستی  و تمرین درمانی است .کمربندهای طبی و استفاده از طب سنتی چینی نیز در تخفیف علائم بسیار مفید است. در این زمینه کلینیک امیدتوانایی ساخت و تهیه کمربند با قالب خود فرد را داشته و پیگیری روند تمرین درمانی با استفاده از دستگاه سونوگرافی صورت می پذیرد.

دارو و تزریق

مسکن‌هایی مانند استامینوفن و یا داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (مانند ایبوپروفن، مهار کننده‌های COX-2) یا استروئیدهای خوراکی برای کاهش التهاب ناحیه تحت درمان مصرف می‌شوند. این تزریق در صورت بروز درد شدید ناشی از سرخوردگی مهره کمر مفید است. تزریق اپیدورال کمر باعث کاهش التهاب این ناحیه می‌شود. لیدوکائین و داروی استروئیدی برای تشخیص عارضه در محل سرخوردگی و یا شکستگی مهره کمر تزریق می‌شود. در صورت برطرف شدن درد پس از تزریق لیدوکائین فرض بر این قرار می‌گیرد که شکستگی و یا سرخوردگی منشأ درد بیمار است. استروئید نیز علاوه بر کاهش التهاب پارس اینترآرتیکولاریس مهره به تسکین درد کمک می‌کند و این امکان را برای بیمار فراهم می‌سازد تا درمان بدون جراحی و فیزیوتراپی را دنبال کند.

کمپرس سرد و گرم

در روش گرم و یا سرد کردن برای کاهش کمر درد موضعی معمولاً استفاده از یخ برای تسکین درد یا ناراحتی بالافاصله پس از فعالیت دامن زننده به درد پیشنهاد می‌شود. گرم کردن نیز برای شل کردن عضله‌ها و افزایش جریان خون و فراهم کردن محیطی مناسب برای التیام درد کمر ناشی از سرخوردگی مهره کمر توصیه می‌شود.

فیزیوتراپی

بر انجام ورزش ها و نرمش‌های کششی تأکید می‌شود، در ابتدا نرمش‌های کششی عضله‌های همسترینگ انجام می‌شود و به مرور نرمش‌های پیشرفته‌تر به بیمار آموزش داده می‌شود. به علاوه از بیمار خواسته می‌شود تا نرمش‌های کششی همسترینگ را هر روز دو بار جهت کاهش فشار روی کمر تکرار کند. برنامه ورزشی باید تحت نظارت متخصص تدوین شود و به تدریج و به مرور زمان نرمش‌های پیشرفته‌تر در برنامه درمان سرخوردگی مهره کمر گنجانده شود.

ورزش و حرکات اصلاحی

در ادامه سه حرکت مفید برای تسکین درد کمر و پا درد ناشی از سر خوردگی مهره‌ کمری توضیح داده می‌شود:

  • شیب دادن به لگن: متخصصین برای درمان بیماران مبتلا به درد کمر و پای ناشی از سرخوردگی مهره‌ کمر غالباً انجام حرکت شیبدار کردن لگن را توصیه می‌کنند، چون مهره‌های کمری طی انجام این حرکت در حالت خمیده قرار می‌گیرند. برای انجام این حرکت با زانوهای خمیده به پشت دراز بکشید و پشت بدن را با سفت کردن عضله‌های تحتانی شکم صاف نگه دارید به گونه‌ای که ناف به بالا کشیده شود. این حالت را 10 تا 20 ثانیه حفظ کنید و سپس عضله‌ها را رها کنید. این حرکت را 10 بار برای تقویت عضله‌های تحتانی شکم تکرار کنید.
  درمان درد دنبالچه با فیزیوتراپی و ورزش

  • جمع کردن بدن: با زانوهای خمیده به پشت دراز بکشید، بازوها را روی سینه بگذارید و به لگن شیب بدهید تا با حرکت رو به داخل و بالای ناف، پشت بدن صاف شود. سپس بدن را به گونه‌ای جمع کنید که سر و شانه‌ها از کف زمین بلند شود. سعی نکنید بدن را خیلی بالا بیاورید و سر و قفسه سینه را به سمت سقف ببرید. این حالت را دو تا چهار ثانیه حفظ کنید و سپس به آهستگی بدن را به پایین و حالت اول ببرید. با قوی‌تر شدن عضله‌ها به تدریج این حرکت را در دو نوبت 10 مرتبه‌ای تکرار کنید. تقویت عضلات باعث کاهش درد ناشی از سرخوردگی مهره کمری می شود.

  • حرکت مارچ قلاب در حالت درازکش: این حرکت نیز یکی از نرمش‌های پایدار کننده به شمار می‌آید (تصویر بالا) و حرکت ترکیبی قلاب در حالت درازکش نیز در کاهش علائمی مثل درد کمر، گزگز، بی حسی و درد پا ناشی از سرخوردگی مهره کمری مفید است (تصویر پایین). سعی کنید حرکت مارچ را دو یا سه بار، هر بار به مدت 30 ثانیه، را تکرار کنید، پس از هر حرکت 30 ثانیه استراحت کنید.

درمان های خانگی

لازم است بیماران سالمند مبتلا به سرخوردگی مهره کمر فرسایشی فعالیت‌های خود را به گونه‌ای تعدیل کنند که زمان بیشتری را در حالت نشسته سپری کنند و کمتر بایستند یا راه بروند زیرا درد در هنگام ایستادن و راه رفتن تشدید می شود. تعدیل فعالیت بیماران مسن معمولاً شامل موارد زیر می‌شود:

  • استراحت کوتاه مدت (برای مثال یک تا دو روز استراحت مطلق و دراز کشیدن در تخت یا صندلی با پشتی متحرک)
  • اجتناب از ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت
  • انجام ندادن ورزش‌های فعال
  • خوددرای از انجام فعالیت‌هایی که خم شدن رو به عقب را ایجاب می‌کند.

اگر تعدیل فعالیت علائم و درد بیمار را کاهش دهد، می‌تواند به عنوان روش قابل قبول مدیریت دراز مدت سرخوردگی مهره کمر در نظر گرفته شود. رعایت نکات ساده مراقبت از خود، مانند استفاده از کمپرس گرم یا سرد و یا مصرف مسکن‌های غیرتجویزی مناسب مانند ایبوپروفن و یا استامینوفن، پس از پیاده‌روی یا فعالیت سنگین گامی بزرگ در درمان سرخوردگی فرسایشی به شمار می‌رود. دوچرخه ثابت، با توجه به قابل تحمل بودن فعالیت در حالت نشسته، گزینه درمانی مناسب برای بیمارانی است که می‌خواهند فعال‌تر باشند. انجام فیزیوتراپی در استخر آب گرم نیز یکی از روش‌های درمان سرخوردگی مهره کمر است چون خاصیت حمایت کنندگی آب این امکان را در اختیار بیمار می‌گذارد تا در حالت خمیده رو به جلو حرکت‌های اصلاحی را انجام دهد.

جراحی

مواردیکه به درمانهای پلکانی پاسخگو نباشند کاندید عمل جراحی هستند که روش آن بسته به میران آسیب  شدت ضایعه متفاوت است .جراحی فیوژن (الحاق یا خشک کردن ستون فقرات) معمولاً برای درمان سرخوردگی مهره‌ کمر نتیجه‌بخش است، اما از آنجایی که این عمل گسترده و دوره بهبود آن طولانی است، معمولاً تنها زمانی انجام می‌شود که درد بیمار، علی‌رغم دست‌کم شش ماه متمرکز شدن بر درمان‌های غیرجراحی گوناگون، تسکین نیافته باشد. روش های جدید انجام این عمل با قرار دادن وسایل خاص از راه لوله‌ها به گونه‌ای انجام می‌شود که در طول عمل سرخوردگی مهره کمر کمترین آسیب به عضله‌ها وارد شود. در حال حاضر پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینه این نوع جراحی انجام می‌شود و پژوهشگران به پیشرفت‌ها و ابداعات جدیدی نیز دست یافته‌اند. سرخوردگی مهره کمر می تواند ناشی از هر کدام از علت های ذکر شده باشد. از علائم آن می توان به کمر درد هنگام نشستن، بلند شدن و خم شدن اشاره کرد. این بیماری در صورت درمان نشدن می تواند عوارض ناخوشایندی داشته باشد، بنابراین با مشاهده علائم ذکر شده در مقاله به پزشک مراجعه کنید تا با تشخیص به موقع بهترین درمان را برای سرخوردگی مهره های شما تجویز کند. اکثر بیماران با درمان های عمل بسته و بلوک عصبی و روشهای بدون جراحی درمان می شوند و فقط تعداد کمی از بیماران به درمان با جراحی باز  نیاز دارند.

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا