ارزش چک ثبت نشده
چک ثبت نشده در سامانه صیاد، با وجود اینکه اعتبار تجاری خودش را از دست می دهد، همچنان به عنوان یک سند عادی بدهی معتبر است و صادرکننده آن موظف به پرداخت وجه است. اما وصول آن دیگر به سادگی چک های ثبت شده بانکی نیست و باید از مسیرهای حقوقی پیگیری شود.
تاحالا شده چکی دستتون باشه و بفهمید توی سامانه صیاد ثبت نشده؟ احتمالاً اولین سوالی که توی ذهنتون می چرخه اینه که خب حالا با این چک چیکار کنم؟ اصلاً ارزشی داره یا نه؟ این دغدغه ایه که خیلی ها باهاش درگیرن، چون با تغییرات جدید قانون چک، اعتبار و نحوه پیگیری چک ها حسابی عوض شده. قبلاً شاید یه برگه چک، حتی اگه ثبت هم نشده بود، با هزار مکافات یه جورایی بالاخره به پول می رسید، ولی الان قضیه یه کمی فرق کرده و باید حواس جمع تر باشیم.
اینجا می خوایم دور هم جمع بشیم و ببینیم واقعاً ارزش چک ثبت نشده چقدره؟ قراره از سیر تا پیاز این موضوع رو با هم بررسی کنیم؛ از اینکه اصلاً چک ثبت نشده یعنی چی، چه اعتباری داره، چه مشکلاتی ممکنه برای دارنده و صادرکننده ایجاد کنه و از همه مهم تر، چطور می تونیم حق و حقوقمون رو برای وصولش پیگیری کنیم. پس اگه دنبال یه راهنمای کامل و خودمونی هستین تا سر و ته این ماجرای چک های ثبت نشده رو بفهمید، جای درستی اومدین.
چک ثبت نشده چیست و چه فرقی با بقیه چک ها دارد؟
اول از همه بیایید ببینیم اصلاً چک صیادی چیه و چرا این قدر روی ثبت شدن یا نشدنش تاکید داریم. چک های صیادی همون چک های بنفش رنگی هستن که یک شناسه ۱۶ رقمی منحصربه فرد دارن و هدف از اومدنشون، شفافیت بیشتر توی مبادلات مالی و کم کردن آمار چک های برگشتی بود. حتماً یادتونه که قبل تر، چک برگشتی خودش یه معضل بزرگ برای اقتصاد کشور بود و هزار تا داستان داشت.
برای اینکه این چک ها اعتبار داشته باشن و بشه بهشون اعتماد کرد، قانون جدید چک گفت که صادرکننده باید تمام جزئیات چک، مثل مبلغ، تاریخ و مشخصات گیرنده رو توی یک سامانه متمرکز به اسم «سامانه صیاد» ثبت کنه. بعد از اون، گیرنده هم باید بره و این اطلاعات رو توی سامانه تایید کنه. تا اینجا همه چیز مرتب و قانونیه.
چک صیادی ثبت نشده دقیقاً یعنی چی؟
حالا تصور کنید یکی از همین مراحل ثبت توی سامانه صیاد انجام نشده باشه. یعنی چی؟
- شاید صادرکننده چک، بعد از اینکه چک رو نوشت و به شما داد، اطلاعاتش رو توی سامانه صیاد ثبت نکرده باشه.
- یا شاید صادرکننده ثبت کرده، اما شما به عنوان گیرنده، یادتون رفته یا اطلاع نداشتین که باید برید و اون رو توی سامانه تایید کنید.
در هر دو حالت، چک شما «ثبت نشده» محسوب می شه و عملاً اون اعتبار خاصی که یک چک صیادی باید داشته باشه رو از دست می ده. این چک ها روی خودشون این عبارت رو دارن: «کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است.» پس اگه ثبت نشه، کارسازی هم نمی شه.
تفاوت چک ثبت نشده با چک برگشتی چیست؟
اینجا ممکنه یک سوال پیش بیاد: خب مگه چک برگشتی با چک ثبت نشده فرق داره؟ بله، فرقش از زمین تا آسمونه! چک برگشتی چکیه که:
- توی سامانه صیاد به درستی ثبت شده و توسط گیرنده هم تایید شده.
- وقتی دارنده برای وصولش به بانک مراجعه می کنه، حساب صادرکننده موجودی کافی نداره و بانک بهش «گواهی عدم پرداخت» یا همون «برگشتی» رو می ده.
اما چک ثبت نشده، اصلاً به مرحله ای نمی رسه که بانک بخواد بهش گواهی عدم پرداخت بده! چون از پایه و اساس، فرایند قانونی و بانکی ثبتش انجام نشده. بانک هم می گه: «من این چک رو توی سیستمم نمی بینم که بخوام روش اقدامی انجام بدم.» پس حواستون باشه، این دو تا اصطلاح با هم فرق دارن و پیگیری هر کدوم هم مسیر خودش رو داره.
ارزش حقوقی و مالی چک ثبت نشده (واقعاً چقدر می ارزه؟)
این قسمت، قلب ماجراست و شاید مهم ترین بخش مقاله باشه. وقتی یه چک ثبت نشده دستتون می گیرید، انگار یه سند دارید که شکل و شمایل چک داره ولی دیگه اون قدرت سابق رو نداره. بیایید ببینیم چی ها رو از دست می ده و چه چیزایی رو هنوز حفظ کرده.
چی ها رو از دست می ده؟ (چرا دیگه چک اون جوری نیست؟)
اولین و مهم ترین چیزی که یک چک ثبت نشده از دست می ده، «اعتبار تجاری»شه. اصلاً سند تجاری یعنی چی؟ یعنی یک سندی که قانون براش یه سری امتیازات خاص در نظر گرفته، مثل:
- عدم اعتبار تجاری و بانکی: چک های ثبت شده، مثل اسناد تجاری قوی عمل می کنن. یعنی بانک ها موظفن اون ها رو سریع پیگیری کنن و اگه پول تو حساب نبود، گواهی عدم پرداخت بدن. اما چک ثبت نشده، از این حمایت های بانکی محرومه و بانک ها هیچ تعهدی برای پرداخت وجهش ندارن.
- عدم امکان دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک: این نکته خیلی مهمه. اگه چک شما ثبت نشده باشه، وقتی به بانک می رید، بانک به شما گواهی عدم پرداخت نمی ده. این گواهی، کلید شروع پیگیری های حقوقی و کیفری برای چک های برگشتیه. بدون این گواهی، دست شما برای خیلی از پیگیری ها بسته ست.
- ممنوعیت پیگیری کیفری: یکی از مزیت های بزرگ چک های ثبت شده، امکان پیگیری کیفری صادرکننده در صورت برگشت خوردن بود (البته تحت شرایط خاص). اما وقتی چک شما ثبت نشده، اصلاً شامل قوانین کیفری چک نمی شه. پس نمی تونید صادرکننده رو از این مسیر پای میز محاکمه بکشونید و مثلاً زندانیش کنید.
- عدم امکان اجرای مستقیم از طریق مراجع ثبتی: برای چک های ثبت شده، بعد از گرفتن گواهی عدم پرداخت، می شد از طریق اجرای ثبت اقدام کرد و خیلی سریع تر به پول رسید. اما برای چک ثبت نشده، این راه هم بسته است. شما نمی تونید با یک چک ثبت نشده مستقیم به اجرای ثبت برید و درخواست توقیف اموال بدهید.
- عدم اعتبار ظهرنویسی یا انتقال به غیر: قبلاً می تونستید پشت چک رو امضا کنید و اون رو به یکی دیگه منتقل کنید (ظهرنویسی). اما با قانون جدید چک صیادی، اگر چک ثبت نشده باشه، ظهرنویسی سنتی یا همون پشت نویسی، هیچ اعتباری نداره. برای انتقال چک های صیادی، چه ثبت شده و چه ثبت نشده (اگر ثبت نشده و بعداً ثبت بشه)، حتماً باید انتقال توی سامانه صیاد هم ثبت بشه وگرنه عملاً بی فایده ست.
پس با این اوصاف، می بینیم که یه چک ثبت نشده، خیلی از قدرت ها و امتیازاتی که یه چک واقعی باید داشته باشه رو از دست می ده و دیگه نمی شه به عنوان یه «چک تجاری» بهش نگاه کرد.
چی ها رو هنوز داره؟ (هنوزم به درد می خوره!)
حالا که فهمیدیم چک ثبت نشده چه چیزایی رو از دست می ده، این سوال پیش می آد که پس کاملاً بی ارزشه و باید بندازیمش دور؟ نه! اصلاً این طور نیست. این چک هنوزم یه سری ارزش ها رو برای خودش داره و کاملاً بی اعتبار نیست:
- سند عادی بدهی: مهم ترین نکته اینجاست که چک ثبت نشده، حتی اگر اعتبار تجاری نداشته باشه، باز هم به عنوان یک «سند عادی بدهی» یا «رسید» معتبره. یعنی چی؟ یعنی نشون می ده که صادرکننده، به شما یک مبلغ مشخصی رو بدهکاره و اون رو متعهد شده پرداخت کنه. درست مثل یک نوشته یا قرارداد عادی که نشون می ده کسی به شما پول بدهکاره.
- تعهد پرداخت صادرکننده همچنان پابرجاست: این چک یک قول و تعهد از طرف صادرکننده محسوب می شه. هرچند که راه وصولش فرق کرده، اما صادرکننده هنوزم مدیون شماست و باید پول رو بده. این تعهد از بین نمی ره.
- امکان اثبات مدیونیت در دادگاه: شما می تونید این چک رو به دادگاه ببرید و نشون بدید که صادرکننده به شما بدهکاره. دادگاه هم بر اساس همین سند و با توجه به قوانین مدنی، می تونه حکم به پرداخت وجه صادر کنه. البته این مسیر زمان برتر و پردردسرتر از پیگیری چک ثبت شده ست.
نکته مهم: به طور خلاصه، ارزش چک ثبت نشده از حالت «سند تجاری با حمایت های قوی بانکی و قانونی» به «سند عادی بدهی با قابلیت پیگیری از طریق دادگاه های حقوقی» تغییر پیدا می کند.
پس الکی نگید این چک پاره پوره و بی ارزشه! هنوزم می تونید باهاش حقتون رو بگیرید، فقط باید راهش رو بلد باشید.
عواقب و پیامدهای عدم ثبت چک صیادی (اگه ثبت نشه، چی می شه؟)
حالا که با ارزش چک ثبت نشده و تغییر ماهیتش آشنا شدیم، بیایید ببینیم این عدم ثبت چه عواقبی برای هر دو طرف، یعنی دارنده و صادرکننده چک داره.
برای دارنده چک (کسی که چک رو گرفته):
اگه شما دارنده چک ثبت نشده باشید، باید قید یک سری مزایا رو بزنید و خودتون رو برای یک سری دردسرها آماده کنید:
- پیچیدگی و طولانی تر شدن مسیر وصول مطالبات: این شاید بزرگ ترین عواقب باشه. دیگه نمی تونید با سرعت و سهولت یه چک ثبت شده، پولتون رو از بانک یا اجرای ثبت بگیرید. باید برید دادگاه حقوقی، دادخواست بدید و منتظر بمونید تا فرایند قانونی طی بشه که معمولاً زمان بره.
- بار اثبات بیشتری در دادگاه: درسته که چک ثبت نشده خودش سند بدهیه، اما در مقایسه با یه چک ثبت شده که همه اطلاعاتش توی سامانه هست، ممکنه مجبور بشید بیشتر برای اثبات طلبتون تلاش کنید، مثلاً اگه صادرکننده ادعا کنه پولی به شما بدهکار نیست یا چک بابت معامله ای نبوده.
- محدودیت های شدید در نقل و انتقال و نقد کردن چک: همون طور که گفتیم، ظهرنویسی سنتی برای این چک ها اعتباری نداره. پس نمی تونید به راحتی این چک رو به شخص دیگه ای منتقل کنید یا ازش برای پرداخت بدهی به فرد سومی استفاده کنید. نقد کردنش هم فقط از طریق دادگاه ممکنه.
- خطر سوءاستفاده (امکان ابطال یا تغییر مشخصات توسط صادرکننده): تا زمانی که چک در سامانه صیاد ثبت و تایید نشده باشه، صادرکننده این امکان رو داره که اطلاعات چک رو تغییر بده یا حتی اون رو باطل کنه! این موضوع می تونه حسابی شما رو به دردسر بندازه و باعث بشه کلاً حقتون رو از دست بدید. پس خیلی مهمه که بعد از دریافت چک، سریعاً پیگیر ثبت و تاییدش باشید.
برای صادرکننده چک (کسی که چک رو داده):
شاید فکر کنید اگه چک رو ثبت نکنید، کلاه سر دارنده می ذارید و خودتون راحت می شید. اما این طور نیست و شما هم عواقب خاص خودتون رو دارید:
- مسئولیت پرداخت وجه چک (تعهد مدنی): یادتون نره که حتی اگه چک ثبت نشده باشه، شما هنوزم به عنوان صادرکننده، متعهد به پرداخت اون مبلغ هستید. دارنده می تونه از طریق دادگاه حقوقی علیه شما شکایت کنه و بالاخره شما مجبور به پرداخت می شید.
- محدودیت در دریافت دسته چک جدید: بر اساس قانون جدید چک، بانک ها به صادرکنندگانی که ۸۰ درصد از چک های صادر شده شون رو توی سامانه صیاد ثبت و تایید نکرده باشن، دسته چک جدید نمی دن. این یعنی اگه شما عادت دارید چک هاتون رو ثبت نکنید، به زودی با مشکل جدی برای ادامه کسب و کارتون روبرو می شید.
- آیا ثبت نکردن چک جرم است؟ این سوال خیلی مطرح می شه. جواب قاطع و مستدل اینه: خیر، ثبت نکردن چک صیادی در سامانه، جرم نیست. بر اساس اصل «قانونی بودن جرم و مجازات»، هر عملی فقط در صورتی جرم محسوب می شه که توی قانون به صراحت براش مجازات تعیین شده باشه. ما توی قانون صدور چک یا قانون مجازات اسلامی، هیچ ماده ای نداریم که ثبت نکردن چک رو جرم بدونه. پس کسی نمی تونه شما رو به خاطر این کار به زندان بندازه یا مجازات کیفری کنه. اما این به معنی بی مسئولیتی شما نیست؛ شما هنوز از نظر حقوقی مسئول پرداخت هستید.
با چک ثبت نشده چه کنیم؟ (قدم به قدم، چیکار باید بکنیم؟)
خب، حالا که فهمیدیم ارزش چک ثبت نشده چیه و چه عواقبی داره، مهم ترین سوال اینه که اگه با یه همچین چکی روبرو شدیم، چیکار کنیم؟ نگران نباشید، هنوز راه هست. بیایید مرحله به مرحله پیش بریم.
الف) اقدام فوری و پیشگیرانه (اولین و بهترین راهکار):
اینجا می خوایم از قدیمیا یاد بگیریم که میگن «کار از محکم کاری عیب نمی کنه». بهترین راه اینه که اصلاً کار به اینجا نکشه:
- قبل از پذیرش چک: اکیداً توصیه می کنیم که قبل از اینکه هر چکی رو از کسی بگیرید، حتماً استعلام ثبت چک صیادی رو انجام بدید. چطور؟ خیلی راحته! از طریق اپلیکیشن های بانکی خودتون (مثل بانک ملی، سامان، پاسارگاد و…) یا برنامه های واسط مثل «ساد۲۴» می تونید با وارد کردن شناسه ۱۶ رقمی چک، وضعیت ثبتش رو استعلام کنید. مطمئن بشید که چک به اسم شما ثبت شده و اطلاعاتش درسته. اگه ثبت نشده بود، اصلاً قبول نکنید و از صادرکننده بخواهید اول ثبتش کنه.
- بلافاصله پس از دریافت: اگه چک رو گرفتید و دیدید ثبت نشده، حتی اگه صادرکننده قول داده که ثبت می کنه، معطل نکنید! همون لحظه ازش بخواهید که بره توی سامانه و چک رو ثبت کنه و شما هم بلافاصله برید و اون رو تایید کنید. این کار فقط چند دقیقه طول می کشه و جلوی کلی دردسر رو می گیره.
ب) راهکار اول: تلاش برای ثبت توسط صادرکننده (بیشتر صحبت کنیم):
اگه الان یه چک ثبت نشده دستتونه، اولین و بهترین راه حل اینه که با صادرکننده تماس بگیرید و ازش بخواهید چک رو توی سامانه صیاد ثبت کنه. شاید اون بنده خدا اطلاع نداشته یا فراموش کرده باشه.
- اهمیت گفتگو و همکاری با صادرکننده: اول سعی کنید با آرامش و منطق با صادرکننده صحبت کنید. توضیح بدید که ثبت نکردن چک چه مشکلاتی برای شما ایجاد می کنه و حتی برای خودش هم می تونه محدودیت هایی در آینده برای گرفتن دسته چک جدید به وجود بیاره. معمولاً اگه قصد بدی در کار نباشه، طرف همکاری می کنه.
- توضیح اینکه چگونه صادرکننده می تواند چک را ثبت کند و دارنده چگونه آن را تایید نماید:
- صادرکننده: وارد سامانه صیاد (از طریق اپلیکیشن های بانکی یا اینترنت بانک) می شه و مشخصات چک (تاریخ، مبلغ، نام شما به عنوان گیرنده) رو ثبت می کنه.
- دارنده (شما): بعد از اینکه صادرکننده ثبت کرد، شما هم باید وارد همون سامانه بشید و اون ثبت رو «تایید» کنید. بدون تایید شما، فرایند کامل نمی شه.
این کار باعث می شه چک به وضعیت قانونی برگرده و شما بتونید مثل یه چک عادی ازش استفاده کنید.
ج) راهکار دوم: پیگیری حقوقی از طریق دادگاه (اگه همکاری نکرد):
اگه صادرکننده به هر دلیلی همکاری نکرد یا اصلاً دیگه در دسترس نبود، نوبت به پیگیری حقوقی می رسه. در این مرحله، ارزش چک ثبت نشده به عنوان یک سند عادی بدهی خودش رو نشون می ده.
- اقامه دعوای مطالبه وجه: شما باید به دادگاه مراجعه کنید و علیه صادرکننده، دعوای «مطالبه وجه» مطرح کنید. این دعوا از نوع حقوقیه و نه کیفری.
- مدارک لازم برای دادخواست:
- اصل برگ چک (خیلی مهمه که اصلش دستتون باشه).
- کپی برابر اصل مدارک شناسایی خودتون.
- هر مدرک یا سندی که نشون می ده این چک بابت چی بوده (مثلاً فاکتور، قرارداد، پیامک و…).
- توضیح تفاوت این دعوا با شکایت کیفری چک: همون طور که گفتیم، برای چک ثبت نشده، نمی تونید شکایت کیفری کنید. این دعوا صرفاً برای گرفتن پولتونه و مجازات زندان یا جریمه برای صادرکننده نداره.
- مراجع صالح:
- اگر مبلغ چک کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشه، باید به شورای حل اختلاف مراجعه کنید.
- اگر مبلغ چک ۲۰ میلیون تومان یا بیشتر باشه، باید به دادگاه عمومی حقوقی مراجعه کنید.
شروع کار از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضاییه.
- نمونه دادخواست مطالبه وجه چک ثبت نشده:
ریاست محترم دادگاه حقوقی / شورای حل اختلاف [نام شهر]
با سلام و احترام،
اینجانب [نام خواهان] فرزند [نام پدر خواهان] به شماره ملی [شماره ملی خواهان] و آدرس [آدرس خواهان]، به استحضار می رساند که در تاریخ [تاریخ صدور چک]، یک فقره چک صیادی به شماره [شماره چک] و شناسه یکتای [شناسه ۱۶ رقمی چک] به مبلغ [مبلغ چک به عدد] ریال ([مبلغ چک به حروف] ریال) را از خوانده محترم آقای/خانم [نام خوانده] فرزند [نام پدر خوانده] به شماره ملی [شماره ملی خوانده] و آدرس [آدرس خوانده] دریافت نموده ام. متأسفانه خوانده محترم، اقدام به ثبت اطلاعات این چک در سامانه صیاد ننموده و با وجود پیگیری های مکرر، از ثبت و تایید آن خودداری ورزیده است. متعاقباً، با مراجعه به بانک محال علیه، امکان دریافت گواهی عدم پرداخت میسر نگردید و بانک به دلیل عدم ثبت چک در سامانه صیاد، از پرداخت وجه آن ممانعت به عمل آورد.
نظر به اینکه چک مذکور، با توجه به مقررات اصلاحی قانون صدور چک، فاقد اعتبار تجاری بوده و به عنوان یک سند عادی دال بر مدیونیت و تعهد خوانده به پرداخت وجه شناخته می شود و همچنین، با عنایت به امضای ذیل سند توسط خوانده، خواهشمند است دستور فرمایید تا با جلب نظر کارشناس (در صورت لزوم) و رسیدگی های لازم، حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت اصل مبلغ چک به همراه کلیه خسارات دادرسی (شامل هزینه دادرسی، حق الوکاله وکیل، هزینه کارشناسی و خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید تا زمان اجرای حکم) صادر و ابلاغ گردد.
با تشکر،
[امضای خواهان]
- مدت زمان و هزینه های احتمالی پیگیری حقوقی: این مسیر می تونه از چند ماه تا حتی بیشتر طول بکشه، بسته به شلوغی دادگاه ها و پیچیدگی پرونده. همچنین هزینه هایی مثل هزینه دادرسی، حق الوکاله وکیل (اگه وکیل بگیرید) و احتمالاً هزینه کارشناسی (اگه لازم بشه) رو هم باید در نظر بگیرید. البته بیشتر این هزینه ها در صورت پیروزی در دعوا، از خوانده قابل مطالبه است.
گواهی عدم ثبت چک: بانک صادر می کنه؟
یکی از ابهام های اصلی درباره ارزش چک ثبت نشده اینه که آیا بانک برای این چک ها هم گواهی صادر می کنه یا نه؟
همون طور که قبلاً گفتیم، بانک برای چک ثبت نشده، «گواهی عدم پرداخت» (همون برگشتی) صادر نمی کنه. چون از نظر سامانه صیاد، این چک اصلاً وجود خارجی نداره که بخواد برگشت بخوره. سیستم بانکی فقط چک هایی رو می شناسه و براشون گواهی عدم پرداخت صادر می کنه که توی سامانه ثبت و تایید شده باشن و موجودی نداشته باشن.
اما یه نکته وجود داره: آیا بانک می تونه یک مدرک دیگه دال بر «عدم ثبت» این چک به شما بده؟ بله. بانک می تونه گواهی ای به شما بده که نشون می ده این چک با شناسه مشخص، توی سامانه صیاد ثبت نشده. این گواهی به شما کمک می کنه تا در دادگاه ثابت کنید که چک شما از نوع چک ثبت نشده بوده و به همین دلیل، شما مجبور به پیگیری حقوقی شده اید. این گواهی ماهیت چک شما رو به عنوان یک سند عادی بدهی تایید می کنه و می تونه به پرونده شما اعتبار بده.
ظهرنویسی و انتقال چک ثبت نشده: به چه دردی می خوره؟
بحث ظهرنویسی و انتقال چک های صیادی با اومدن قانون جدید حسابی تغییر کرده. اگه شما یه چک ثبت نشده دستتون باشه، دیگه ظهرنویسی سنتی (یعنی صرفاً امضا کردن پشت چک) هیچ اعتبار قانونی نداره و عملاً به دردی نمی خوره.
برای اینکه یک چک صیادی (حالا چه ثبت شده باشه و چه بعداً ثبت بشه) قابل انتقال باشه و دارنده جدید بتونه ازش استفاده کنه، حتماً و حتماً باید این انتقال توی سامانه صیاد ثبت بشه. یعنی چی؟
- صادرکننده یا دارنده فعلی باید وارد سامانه صیاد بشه و اطلاعات دارنده جدید رو ثبت کنه.
- دارنده جدید هم باید وارد سامانه بشه و این انتقال رو تایید کنه.
اگه این مراحل انجام نشه، حتی اگه شما پشت چک ثبت نشده رو امضا کنید و به یکی دیگه بدید، اون شخص هیچ حقی برای مطالبه وجه از بانک نداره و فقط می تونه از همون مسیری که شما به عنوان دارنده اولیه باید می رفتید (یعنی دادگاه حقوقی)، علیه شما و صادرکننده اقدام کنه. پس حواستون باشه، برای انتقال چک صیادی، چه ثبت شده و چه unregistered، فقط ثبت سامانه مهمه، نه امضای پشت چک.
هشدار جدی: هرگز چک ثبت نشده را به امید انتقال یا ظهرنویسی سنتی دریافت نکنید. تنها راه معتبر کردن انتقال، ثبت آن در سامانه صیاد است.
سوالات متداول درباره ارزش چک ثبت نشده
سوالات متداول
آیا چک ثبت نشده اعتبار بانکی دارد؟
خیر، چک ثبت نشده هیچ اعتبار بانکی ندارد و بانک ها هیچ تعهدی برای پرداخت وجه آن یا صدور گواهی عدم پرداخت ندارند. از نظر سیستم بانکی، این چک اصلاً وجود خارجی ندارد.
آیا می توان چک ثبت نشده را برگشت زد؟
به معنای سنتی و بانکی، خیر. بانک ها برای چک ثبت نشده گواهی عدم پرداخت صادر نمی کنند و امکان برگشت زدن آن از طریق شعب بانکی وجود ندارد. اما می توان از طریق دادگاه حقوقی، مطالبه وجه آن را پیگیری کرد.
جرم عدم ثبت چک صیادی چیست؟
ثبت نکردن چک صیادی در سامانه، جرم محسوب نمی شود و مجازات کیفری ندارد. اما صادرکننده همچنان از نظر حقوقی مسئول پرداخت وجه چک است و ممکن است برای دریافت دسته چک جدید با محدودیت روبرو شود.
اگر چک صیادی ثبت نشده باشد، می توان آن را وصول کرد؟
بله، اما نه به آسانی یک چک ثبت شده. چک ثبت نشده به عنوان یک سند عادی بدهی قابل وصول است، اما باید از طریق اقامه دعوای مطالبه وجه در دادگاه های حقوقی (شورای حل اختلاف یا دادگاه عمومی) پیگیری شود.
بهترین راه حل برای چک ثبت نشده چیست؟
بهترین راه حل این است که فوراً با صادرکننده چک تماس بگیرید و از او بخواهید که چک را در سامانه صیاد ثبت کند و شما هم آن را تایید کنید. اگر همکاری نکرد، راه حل بعدی پیگیری حقوقی از طریق دادگاه است.
آیا برای چک ثبت نشده باید به دادگاه کیفری مراجعه کرد؟
خیر، برای چک ثبت نشده امکان مراجعه به دادگاه کیفری و پیگیری جرم وجود ندارد. این چک ها فقط از طریق دادگاه های حقوقی قابل پیگیری هستند.
چگونه از دریافت چک ثبت نشده جلوگیری کنم؟
قبل از قبول هر چک صیادی، حتماً با استفاده از اپلیکیشن های بانکی یا برنامه های واسط، شناسه ۱۶ رقمی چک را استعلام کنید و مطمئن شوید که به نام شما ثبت و تایید شده است. در صورت عدم ثبت، از پذیرش آن خودداری کرده و از صادرکننده بخواهید ابتدا ثبت را انجام دهد.
اگر مبلغ چک ثبت نشده کم باشد، باید به کجا مراجعه کنم؟
اگر مبلغ چک ثبت نشده کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد، برای مطالبه وجه باید به شورای حل اختلاف مراجعه کنید. برای مبالغ بیشتر از ۲۰ میلیون تومان، دادگاه عمومی حقوقی صالح است.
نتیجه گیری
خلاصه همه حرفایی که زدیم اینه که قانون جدید چک صیادی، قواعد بازی رو عوض کرده و دیگه مثل قدیم نیست که هر برگه چکی، ولو ثبت نشده، به راحتی قابل وصول باشه. ارزش چک ثبت نشده تغییر کرده؛ از حالت یک سند تجاری قدرتمند به یک سند عادی بدهی تبدیل شده که پیگیریش دردسرهای خاص خودش رو داره.
فهمیدیم که چک ثبت نشده نه اعتبار بانکی داره و نه می شه از طریق کیفری یا ثبتی پیگیریش کرد، اما هنوزم سندیت داره و می تونید با اقامه دعوای مطالبه وجه توی دادگاه های حقوقی، پولتون رو پس بگیرید. صادرکننده هم با ثبت نکردن، از مسئولیت پرداخت شونه خالی نمی کنه و تازه ممکنه برای گرفتن دسته چک جدید هم به مشکل بر بخوره.
پس، توصیه نهایی ما به شما اینه: همیشه هوشیار باشید! قبل از دریافت هر چک صیادی، وضعیت ثبتش رو استعلام کنید و بلافاصله بعد از دریافت، از صادرکننده بخواهید اون رو توی سامانه صیاد ثبت کنه و خودتون هم تاییدش کنید. اگه خدای نکرده با چک ثبت نشده روبرو شدید و صادرکننده هم همکاری نکرد، ناامید نشید. با یک مشاوره حقوقی خوب و پیگیری قانونی از طریق دادگاه، می تونید حقتون رو بگیرید و مطالباتتون رو وصول کنید. یادتون باشه، دانش و آگاهی، بهترین سپر دفاعی شما در دنیای پیچیده معاملات مالیه.